Stowarzyszenie Pisarzy Polskich

Oddział Kraków
image
image
Elżbieta ZECHENTER-SPŁAWIŃSKA

elamgla01MM

ELŻBIETA ZECHENTER-SPŁAWIŃSKA

poetka, tłumaczka, prozaik

Urodziła się 17 lipca 1935 w Krakowie. Córka poety, publicysty i satyryka Witolda Zechentera (wnuczka Edmunda Zechentera, nowelisty i dziennikarza). Ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dr nauk humanistycznych.

W latach 1972-1976 była kierownikiem literackim Państwowego Teatru Lalek „Rabcio” w Rabce, a w latach 1978-1987 – Studia Filmów Animowanych w Krakowie. Od 1990 r. prowadzi zajęcia warsztatowe z grupą literacką „Sylaba” w Ośrodku Kultury im. C.K. Norwida a od 1995 roku prowadzi Koło Literackie w Centrum Młodzieży im. Dr. H. Jordana w Krakowie.

Debiutowała fraszką w „Sztandarze Młodych” w 1955 r. Publikowała wiersze m.in. w czasopismach „Życie Literackie”, „Odgłosy”, „Poezja”, „Kultura”, „Literatura”, „Oficyna Poetów i Malarzy” (Londyn), „Dekada Literacka” , „Kraków”, „Sycyna” oraz w czasopismach dla dzieci : „Świerszczyk”, „Króliczek” i in. Poezje autorki zamieszczone zostały w almanachach: Rzecz poetycka: młodzi. – Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1958, Almanach młodych, – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1964, Czy mały realizm? Wwa: „Iskry” , 1967, i in. Wiersze publikowane były w wielu antologiach, m.in. : Tatry w poezji i sztuce polskiej. –Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975, Ja i ty. – Wwa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1982, W imię miłości, – Wwa: Oficyna Wydawnicza ADAM, 1995, „A jeśli miłość – co to jest takiego”: antologia poezji miłosnej. – Katowice: Książnica, 1999, w antologiach wierszy dla dzieci Szedł czarodziej. – Rzeszów: KAW, 1986, Wybór wierszy okolicznościowych dla klas I-III – Wwa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1990, Dlaczego zając? Wiersze poetów krakowskich o dzieciach i dla dzieci. – Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, i in. I w antologiach obcojęzycznych: Polonaise erotiques : Thema mit Variationen fur mannliche und weibliche Stimmen. Frankfurt am Main: S. Fischer Verlag, 1968, Światło w chmurach, – Kraków : Oficyna Konfraterni Poetów , 1997 (węg.)

Wiersze przekładane były na języki obce: węgierski, angielski, niemiecki, rosyjski i czeski (tłumaczyli: Galambos Csaba, Lusia Slomkowski, Karl Dedecius, Leonard Kondraszenko, Otto F. Babler, Vaclav Burian). Jest autorką libretta poetyckiego do opery rockowej „Orfea” z muzyką Marka Sarta oraz tekstów piosenek i ballad, wykonywanych m.in. przez „Wawele”, aktorów kabaretów Loch Camelot, Piwnicy pod Baranami i in.

Odznaczona Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz odznaką Honoris Gratia w uznaniu zasług dla Krakowa i jego mieszkańców.

P u b l i k a c j e k s i ą ż k o w e

Poezje:

Epitafium dla biedronki . – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1962

Zazdrośćmy szarotkom. – Wwa: „Czytelnik”, 1968

Wyprowadzenie z sadu. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968

Powtórka z miłości. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974

Okna niepokoju. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1977

Ósma góra. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1979

Granica szczerości. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1981

Piosenka idzie do przedszkola. – Wwa : Wydawn. Szkolne i Pedagogiczne,1983

Wiersze wybrane. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1986

Na łowiskach świata. (wiersze 1981-1991) – Kraków: „Miniatura”, 1992

Powrót do ballad i romansów: poezje i teksty ballad. – Kraków: Oficyna Konfraterni Poetów, 1993

Czapka niewidka. – Kraków: Baran i Suszczyński, 1996

Miniatury prozą poetycką. w: Janina Garścia: 6 ekspresyjnych miniatur na fortepian. Op. 74. – Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1997

Miniatury prozą poetycką dla dzieci. – w: Janina Garścia: Bajki – kołysanki na fortepian.

  • Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1999

Wiersze dla dzieci. w: Janina Garścia : Muzyczne ABC przy fortepianie. – Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2000

Gdy mandarynki miały jeszcze pestki. – Kraków: Wydawnictwo Plus, 2001

Pod gwiaździstym niebem. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004

Ginący gatunek. Wstęp: Wojciech Ligęza ( Seria : Poeci Krakowa) – Kraków: Śródmiejski Ośrodek Kultury, 2008

(w przygotowaniu: Notatki i sny, Krakowska Biblioteka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, 2015)

Proza:

Ten nieznośny koń na biegunach. [Opowiadanie dla dzieci] – Wwa: KAW 1976

Zaginął pies. Powieść dla nastolatków. – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987

Ilustrowany leksykon dla najmłodszych. [Współaut.: Ewa Stadtmuller]. – Kraków: Ryszard Kluszczyński, 1997

Szansa. ( Powieść) – Kraków: Baran i Suszczyński , 2000

Opowieści pod psem. [dla dzieci] – Kraków: Skrzat, 2001

Dramat:

O małym cyrku i wielkiej przyjaźni i inne utwory sceniczne dla dzieci. – Kraków: Scena Ludowa, 1983

Przekłady:

Przepowiednie czasu twego: antologia współczesnej poezji węgierskiej. – Kraków; Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1985 (przekład niektórych tekstów)

Prapremiery teatralne:

Szanujmy Marynie, czyli nocne z duchami rozmowy. – Kraków: Kawiarnia Literacka, 1976 (wraz z Joanną Kulmową, Marcinem Wolskim, Janem Zalewskim)

O małym cyrku i wielkiej przyjaźni. –: Teatr Lalki i Maski „Groteska”, 1977

Prapremiery sztuk teatralnych, w których zamieszczono teksty autorki

Nikt nie jest wolny od mówienia bredni: monodram Marty Stebnickiej – adaptacja sceniczna fragmentów Prób Michała de Montaigne’a. – Kraków: Piwnica pod Baranami, 1971 (teksty ballad)

Jan August Kisielewski: Karykatury. – Kraków: Teatr im. J. Słowackiego, 1974 (teksty ballad)

Pierre-Jean de Beranger : Teoria śmiechu. – Kraków : Stary Teatr im. H. Modrzejewskiej, 1975 ( przekład ballad Berangera )

Tove Jansson: Maciupek z krainy Muminków. – Kraków: Teatr Lalki i Maski „Groteska”, 1978 (teksty piosenek i dialogi)

Hans Christian Andersen: Nowe szaty króla. – Kalisz: Teatr im. W. Bogusławskiego – Scena Duża, 1980 (teksty piosenek)

Pierre de Beranger : Piosenki przed trybunałem. – Toruń: Teatr im W. Horzycy, 1993 ( przekłady piosenek Berangera wraz z Leszkiem Długoszem, Janem Przyborą i klasykami – Wł. Syrokomlą, C.K.Norwidem)

Adaptacja

L.Carroll: Alicja w krainie czarów. (tłum. M. Słomczyński) – Rabka: Teatr Lalek, 1974

Scenariusze filmowe

Małe pranie: film krótkometrażowy. – Kraków: Studio Filmów Animowanych, 1978

TAK : film krótkometrażowy. – Kraków: Studio Filmów Animowanych, 1979

Droga : film krótkometrażowy. – Kraków: Studio Filmów Animowanych, 1980

Gabinet śmiechu : – Kraków: Studio Filmów Animowanych, 1981

Opracowania

Witold Zechenter: Rozmowa z sobą : wybór wierszy i fraszek i wspomnienie o Ojcu; Elżbieta Zechenter-Spławińska. – Kraków : Księgarnia akademicka, 1993

Grupa Literacka Sylaba przy Ośrodku Kultury im. Cypriana Kamila Norwida. Utwory z lat 1980-95.Almanach. [ wybór , opracowanie, noty biograficzne i wstęp: Elżbieta Zechenter-Spławińska]. – Kraków : wyd. Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida, 1995

Pokój 318. Warsztaty literackie[ Antologia]. Wybór wierszy powstałych podczas warsztatów prowadzonych przez E.Z-S w Centrum Młodzieży im. Dr H. Jordana oraz wybór grafik i rysunków, redakcja wraz z Leną Ciepły. – Kraków: wyd. Centrum Młodzieży im. Dr H. Jordana, 1995 Kolejne tomiki ukazywały się w latach: 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 [od 1997: Nie-pokój 318]

Almanach 2. Grupa Literacka Sylaba. Drugi almanach Grupy Literackiej Sylaba przy Ośrodku Kultury im. C.K.Norwida w Krakowie. Utwory z lat 1995-1999. [ Wybór, opracowanie, noty biograficzne, wstęp: Elżbieta Zechenter-Spławińska ]. – Kraków: wyd. Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida, 2000

Był kiedyś piękny świat...” Wspomnienie o moim Ojcu. „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie”, – Kraków 2004

Witold Zechenter: Uśmiechnij się : wybór fraszek , pastiszów i parodii literackich. –

Kraków: vis-a-vis /Etiuda, 2004

Grupa Literacka Sylaba: SYmptomy LApidaria Barbaryzmy: [trzeci almanach Sylaby, wstęp: Elżbieta Zechenter-Spławińska, wybór tekstów i opracowanie wraz z Cezarym Zalewskim], – Kraków: wyd. Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida , 2005

Elżbieta Zechenter-Spławińska :Tort malinowy. Witold Zechenter po latach: wybór felietonów filmowych i radiowych, wybór wierszy lirycznych i fraszek, rozmowy o Ojcu

( mówią: Wisława Szymborska, Stanisław Czarniecki, Henryk Markiewicz, Włodzimierz Maciąg, Jerzy Korczak i Jan Pieszczachowicz) dwa wspomnienia: Ojciec, jakiego pamiętam i Ojciec, jakiego nie znałam . – Kraków: Jagiellonia, 2007

Ważniejsze teksty o twórczości autorki

Adam Włodek: Elżuni do sztambucha ( wstęp do Wierszy wybranych) . – Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1986

Piotr Kuncewicz: Poezja polska od 1956, t. 3. – Wwa: BGW, 1993

Regina Lubas-Bartoszyńska: Dwa ostatnie tomiki E.Z.S., w: Szkice o poezji polskiej i francuskiej. – Kraków: Wydawn. Naukowe WSP, 1995

Ważniejsze recenzje

J. Kwiatkowski: Miniatury i wycinanki. „Życie Literackie” 1962 nr 24

J. Grom; Sympatyczna poetka krakowska. „Kultura” 1969 nr 11

T. Stefańczyk: „Czytelnikowskie” tomiki. „Nowe książki” 1969 nr 20

M. Chrzanowski: Erotyki Elżbiety Zechenter. „Nowe książki” 1975 nr 19

H. Siewierski: 4 x liryka. „Życie Literackie 1975 nr 19

S.Stabro; Amor i psyche.( O poezji E.Z.-S.) Magazyn Kult.“ 1979 nr 2

S. Jurkowski : Dwa małe wybory. „Literatura” 1987 nr 5

B. Kowszewicz; Deklaracja optymistyczna. „Poezja” 1987 nr 10

W. Natanson: Wiersze sceptycznej krakowianki. Nowe Książki. 1987 nr 1

W. Próchnicki: Wiersz jako odczucie. „Pismo Lit.-Artyst.” 1987 nr 7/9

E. Zaleska: W kręgu rodziny. „Nowe książki” 1988 nr 4

K. Lisowski; Co przypadkowe jest konieczne. „Dekada Literacka” 1996 nr 9

H. Zaworska: Nie wszyscy muszą mnie kochać. „Literatura” 1997 nr 1

W. Maciąg: Jaką mamy szansę? Dekada Literacka” 2001 nr 7/8

Inga Iwasiów: Przez wiersze. „Nowe Książki” 2004 nr 12

H. Zaworska; Kropla po kropelce. „Polityka” czytelnia onet.pl 2004 [ rec w portalu „Polityki” z tomiku Pod gwiaździstym niebem

Parę słów od siebie:

najbardziej lubię wędrować po Gorcach, szczególnie w czerwcu, kiedy jeszcze nie skoszono traw i gdy kwitną storczyki. Lubię też spotkania „ warsztatowe” , które prowadzę w Centrum Młodzieży i Ośrodku im. C.K.Norwida z grupą bardzo młodych, średnio młodych i już nie młodych poetów. Lubię także pisać piosenki i poetyckie ballady. Lubię i koty i psy – więc , jak widać nie mam skłonności do żadnych fanatyzmów. I przede wszystkim lubię czytać dobre książki, najlepiej na jakiejś gorczańskiej polanie.